Home DNA της Εβδομαδας (Ηλίας Κουτίνας) ΠΟΥ ΤΟ ΠΑΕΙ Ο ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ;

ΠΟΥ ΤΟ ΠΑΕΙ Ο ΣΟΥΛΤΑΝΟΣ;

116

Μακάρι να ήξερε και ο ίδιος. Για το μόνο που είναι σίγουρος είναι ότι έχει να κάνει με μια φοβισμένη και άτολμη ελληνική κυβέρνηση, οπότε το μόνο σίγουρο είναι ότι θα το τραβήξει μέχρι εκεί που μπορεί, τουλάχιστον μέχρι πριν οι Δυτικοί του τραβήξουν το αυτί. Αυτούς υπολογίζει και φοβάται και όχι τους Τσίπρα Καμμένο.

Μεταφέρουμε στη συνέχεια μερικές σκέψεις του διδάκτωρα της Ιατρικής κ. Μιλτιάδη Γ. Δεληχά ο οποίος έχει μελετήσει σε βάθος την ψυχολογία των γειτόνων μας:

Το παζάρι είναι δομικό στοιχείο της οθωμανικής κουλτούρας. Η λογική του είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή από τον δυτικό ορθολογισμό της διαπραγμάτευσης.

Διότι σύμφωνα με την δυτική κουλτούρα, όταν θέλει κάποιος να πάρει κάτι από τον συναλλασσόμενο, ξεκινά από έναν υπολογισμό του ανταλλάγματος που συμβιβάζεται με τους ηθικούς κανόνες μιας δίκαιης τιμής και κάνει την πρώτη προσφορά ώστε να ξεκινήσει η διαπραγμάτευση. Αν όμως ασκήσει μια τεχνητή πίεση στον συναλλασσόμενο για να τον υποχρεώσει να βρεθεί σε αδύναμη θέση κατά παράβαση των ηθικών κανόνων, τότε πλέον δεν μιλάμε για συναλλαγή ή διαπραγμάτευση αλλά για ωμό εκβιασμό. Αυτό είναι το οθωμανικό παζάρι το οποίο είτε 1) αρχίζει με μια προφανέστατα παράλογη πρόταση, με σκοπό την μεγιστοποίηση του πεδίου της «διαπραγμάτευσης» είτε 2) πριν καν αρχίσει έχει ασκηθεί μια βίαια και ωμή πράξη που καθιστά ακόμη και την παράλογη πρόταση «θετική», προκειμένου να μη χάσει ο συναλλασσόμενος περισσότερα από όσο ήδη έχει χάσει, παραβιάζοντας έτσι τον οιονδήποτε ηθικό φραγμό.

Η διαπραγμάτευση λοιπόν διαφέρει πολύ από το «παζάρι». Διότι η διαπραγμάτευση εμπεριέχει τις έννοιες της οργάνωσης, της δομής, της νομιμότητας, του σεβασμού, του προγραμματισμού και της αμοιβαιότητας. Αντίθετα το παζάρι ενέχει την προχειρότητα και το «άρπα-κόλα» κι επιτρέπει ένα ευρύ φάσμα συμπεριφορών που αρχίζει από τους «τεμενάδες» και φτάνει μέχρι τον «τσαμπουκά».

Η Τουρκία είναι η ίδια ένα κράτος-παζάρι, καθώς κυριαρχείται από το ανομοιογενές, το προσωρινό, το πρόχειρο, το τσαπατσούλικο και το παράνομο. Παζάρι ως χώρος-χώρα αγοράς και ξεπουλήματος ενώ πίσω πάντοτε κρύβονται τα συμφέροντα του κύκλου εργασιών – «αλισβερίσια» στην τουρκική. Η ερυθρά ημισέληνος προωθώντας το πολιτισμικό τουρλού στη γηραιά ήπειρο, σε κάθε πολιτικό της «παζάρι» κρύβει ένα «τερτίπι» και μια απειλή. Διαπραγματεύεται πάντοτε εναλλάσσοντας δίπλα της ισχυρούς προστάτες – «νταβατζήδες». Κι όταν δεν υπάρχει έδαφος για απειλές, αρχίζει την παλιά γνώριμη ανατολίτικη αναβολή με τα καλοπιάσματα και τη δουλοπρέπεια. Είναι η γνωστή μέθοδος της «μπλόφας», που δεν έχει καμία σχέση με το ευρωπαϊκό ορθολογισμό…

Σήμερα, οι τραμπουκισμοί στο Αιγαίο, η σύλληψη των στρατιωτικών και οι πολεμικές ιαχές, εκφράζουν με τον πιο ωμό τρόπο την οθωμανική μαστροπεία. Αυτή που εκμεταλλεύεται τις καλές προθέσεις, αυτή που καθιστά τη φτώχεια συγκριτικό πλεονέκτημα ενώ «διαπραγματεύεται» μέσω απειλών και παραβιάσεων.

Η θέση της Ελλάδας είναι σίγουρα πολύ δύσκολη. Ακόμα δυσκολότερη είναι η αντίστοιχη της Κύπρου, που χρησιμοποιείται ως κυματοθραύστης της οθωμανικής αδιαλλαξίας και των παζαριών της. Είναι επιτακτική πλέον ανάγκη να φανεί η πραγματική αξία και η καθαρή θέση του συνεταιρισμού που ονομάζεται Ευρωπαϊκή Ένωση. Διαφορετικά, θα πρέπει να αποφασίσουμε για το χαράτσι ή το μπαχτσίσι που θα πληρώνουμε στον Οθωμανό καταπατητή. Αυτόν το βιαστή της διεθνούς νομιμότητας που παγιώνει τον ακρωτηριασμό της Κύπρου και γκριζάρει τα σύνορά μας, υπό τη μακιαβελική ανοχή και συνενοχή των γερακιών της γης…”.

ΕΧΕΙ ΣΧΕΔΙΟ Η Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ;

Μια και σήμερα μεταφέρουμε σκέψεις τρίτων στο χαρτί θα παραθέσουμε και αυτές ενός Βουλγάρου πολιτικού αναλυτή ,του Ιβάν Κράστεβ που είναι πρόεδρος του Κέντρου Φιλελεύθερης Στρατηγικής, με έδρα τη Σόφια.

 

«Ο Β΄Παγκόσμιος Πόλεμος έχει τελειώσει, όχι όμως και ο Α΄Παγκόσμιος Πόλεμος». Έτσι μου είπε ένας ανώτατος τούρκος αξιωματούχος τον οποίο συνάντησα πρόσφατα στην Άγκυρα. Μιλούσε για τη Μέση Ανατολή, αλλά ήταν το είδος του σχολίου που θα μπορούσα να ακούσω στη Μόσχα, στο Κίεβο ή στα Βαλκάνια για την κατάσταση στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Το μόνο μέρος στο οποίο δεν θα μπορούσα να το ακούσω είναι οι Βρυξέλλες. Κι αυτό, επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να είναι απροετοίμαστη να ζήσει σε έναν κόσμο όπου έχει επιστρέψει η γεωπολιτική. Σε έναν κόσμο όπου οι κυβερνήσεις, αλλά και η κοινή γνώμη, έχουν και πάλι εμμονή με τα σύνορα και ορίζουν την επιτυχία με βάση όχι την οικονομική ανάπτυξη, αλλά την εθνική υπερηφάνεια.

Αυτό γίνεται σήμερα στα δυτικά Βαλκάνια, όπου δοκιμάζεται η ικανότητα της ΕΕ να σκεφθεί και να δράσει ως ένας γεωπολιτικός παίκτης. Πριν από λίγο καιρό, η ΕΕ παρουσίασε τη νέα της στρατηγική για τα δυτικά Βαλκάνια. Ο στόχος της είναι να ενθαρρύνει τις μεταρρυθμίσεις στη Σερβία, στο Μαυροβούνιο, στη Βοσνία, στο Κόσοβο, στην ΠΓΔΜ και στην Αλβανία, με ανταμοιβή την ένταξη. Το ότι οι θεσμοί των Βρυξελλών βρίσκουν το κουράγιο να επαναφέρουν αυτό το χαρτί στο προσκήνιο παρά το κύμα του λαϊκισμού που σαρώνει την Ευρώπη δεν είναι μικρό πράγμα.

Υπάρχει ένα βαλκανικό ανέκδοτο που αποτυπώνει τη διάθεση όλων εκείνων που αισθάνονται ότι τους άφησαν να περιμένουν για πολύ καιρό. Αναφορικά με την ένταξη στην ΕΕ, ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στους αισιόδοξους και τους απαισιόδοξους; Οι πρώτοι πιστεύουν ότι η Τουρκία θα ενταχθεί στη διάρκεια της αλβανικής προεδρίας, ενώ οι δεύτεροι πιστεύουν ότι η Αλβανία θα ενταχθεί στη διάρκεια της τουρκικής προεδρίας. Δηλαδή ποτέ.

Οι Βρυξέλλες έχουν δίκιο όταν λένε ότι το στάτους κβο δεν μπορεί να συνεχιστεί. Αν δεν υπάρξει όμως μια συνέχεια, οι αναγγελίες μπορεί να προκαλέσουν αστάθεια στην περιοχή. Αυτό που θα έπρεπε να φοβάται περισσότερο η ΕΕ είναι μια επανάληψη του σεναρίου της Ουκρανίας, όπου η υποστήριξη του ευρωπαϊκού σχεδίου από μια κυβέρνηση προκαλεί αρνητικές αντιδράσεις από τους αντιπάλους της ένταξης (δηλαδή τη Ρωσία), αντί να προκαλέσει θετικές αντιδράσεις από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Πολλοί είναι παράγοντες που επανέφεραν τα Βαλκάνια στο προσκήνιο, με σημαντικότερο την πρόσφατη προσφυγική κρίση. Ύστερα από μια περίοδο όπου η ΕΕ έδινε λίγα χρήματα με πολλούς περιοριστικούς όρους, υπάρχει τώρα μια δυναμική για διεύρυνση της Ένωσης.

Μια ενθαρρυντική πρόσφατη εξέλιξη ήταν η επικύρωση μιας συνθήκης φιλίας μεταξύ της Βουλγαρίας και της ΠΓΔΜ, δύο χωρών που είχαν για καιρό ταραγμένες σχέσεις, κυρίως για ζητήματα μειονοτήτων. Με την υπογραφή της συνθήκης, δείχνουν ότι θα επιχειρήσουν να βρουν λύσεις στα προβλήματά τους.

Για να πετύχει όμως η ΕΕ τον στόχο της μεταμόρφωσης της περιοχής, θα πρέπει να συνειδητοποιήσει τις τεράστιες γεωπολιτικές αλλαγές που έχουν συμβεί. Το 2003, όταν η ΕΕ υποσχέθηκε για πρώτη φορά την ένταξη, όλοι θεωρούσαν ότι το μέλλον της περιοχής θα ήταν ευρωπαϊκό. Η Ρωσία ενδιαφερόταν για τα Βαλκάνια κυρίως ως διαμετακομιστικό χώρο για τις εξαγωγές ενέργειας προς τις δυτικοευρωπαϊκές αγορές. Η φιλοδοξία της Μόσχας ήταν να διατηρήσει μια επιρροή στην περιοχή, όχι να ανταγωνιστεί τις Βρυξέλλες.

Πριν από 15 χρόνια, η Τουρκία έβλεπε με αισιοδοξία την προοπτική ένταξής της στην ΕΕ. Και κανείς δεν μιλούσε για την Κίνα στα Βαλκάνια. Σήμερα, η Κίνα αναδεικνύεται στον υπ΄αριθμόν ένα ξένο επενδυτή στη Σερβία. Τα σχέδια ανάπτυξης ενός σιδηροδρομικού δικτύου υψηλής ταχύτητας μεταξύ Πειραιά και Βουδαπέστης, μέσω Βελιγραδίου, ενδιαφέρουν ιδιαίτερα το Πεκίνο, που ελπίζει τα δυτικά Βαλκάνια να ενταχθούν τελικά στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά.

Αλλά και η προσέγγιση της Ρωσίας έχει αλλάξει. Οι Βρυξέλλες δεν χρειάζεται να έχουν κατάσκοπο στη Μόσχα για να καταλάβουν ότι το Κρεμλίνο θα κάνει τα πάντα για να εμποδίσει την ένταξη της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ, όχι λόγω της στρατηγικής σημασίας αυτού του γεγονότος, αλλά λόγω της συμβολικής του σημασίας.

Τα Βαλκάνια είναι η περιοχή όπου η Ρωσία μπορεί να αποσταθεροποιήσει την ΕΕ με μικρό πολιτικό κόστος, σε ό,τι αφορά τόσο το οικονομικό μέρος όσο και τον κίνδυνο αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ. Η ευρωπαϊκή διπλωματία θα πρέπει να πείσει λοιπόν τη Μόσχα ότι η κλιμάκωση της έντασης δεν είναι προς το συμφέρον της. Είναι έτοιμη η ΕΕ να κάνει κάτι τέτοιο;

Κι ύστερα υπάρχει η Τουρκία, που οι σχέσεις της με την ΕΕ είναι στο χαμηλότερο σημείο τους. Δεν είναι ακόμη σαφές τι θα κάνει ο πρόεδρος Ερντογάν στα δυτικά Βαλκάνια. Ενώ η Άγκυρα προσπαθεί να αυξήσει την επιρροή της στις μουσουλμανικές κοινότητες των Βαλκανίων, η Μόσχα κάνει το ίδιο με τους Χριστιανούς Ορθόδοξους. Θα μπορούσαν η Ρωσία και η Τουρκία να συντονίσουν την πολιτική τους, όπως προσπαθούν να κάνουν στη Συρία;

Αν η ΕΕ δεν αντιληφθεί αυτή τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, η στρατηγική της στα δυτικά Βαλκάνια θα γνωρίσει την ήττα.