Home Canadian News Canada Day και η Σφυρηλάτηση Εθνικής Ταυτότητας

Canada Day και η Σφυρηλάτηση Εθνικής Ταυτότητας

127

Tην πρώτη Ιουλίου που μας πέρασε γιορτάσαμε την ημέρα των «γενεθλίων» του Καναδά που πραγματοποιήθηκε την 1η Ιουλίου του 1867 με το Συνταγματικό Νομοσχέδιο του 1867. Βασικά το νομοσχέδιο αυτό προέβλεπε την ένωση των τριών τότε ξεχωριστών αποικιών της Επαρχίας του Καναδά (Quebec και Ontario), της Nova Scotia, και του New Brunswick υπό μια Επικράτεια εντός της Βρετανικής Αυτοκρατορίας ονομαζόμενης «Καναδάς». Όπως καταλάβατε, δεν πρόκειται για ανεξαρτησία, αλλά για την δημιουργία του πρωταρχικού πυρήνα που θα εξελιχθεί σταδιακά σ’ αυτό που ονομάζουμε «Καναδάς» σήμερα. Ήταν η πρώτη κίνηση προς την κατεύθηνση της πλήρης ανεξαρτησίας της χώρας που πραγματοποιήθηκε με το Συνταγματικό Νομοσχέδιο του 1982.

Με το άρθρο αυτό όμως, δεν επιδιώκω να σας κάνω μάθημα ιστορίας αλλα να αναλύσω τί σημαίνει έθνος και τι σημαίνει αυτό για τον Καναδά, εφ’ όσον συνέχεια ακούμε στα νέα εκφράσεις όπως «across the nation», «national security», «national tv», ή «national anthem» κλπ. Όπως βλέπουμε, χρησιμοποιείται η λέξη «nation» που στα ελληνικά σημαίνει έθνος. Τί όμως αποτελεί έθνος, και είναι οι κάτοικοι μιας χώρας σαν τον Καναδά, έθνος;

Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, έθνος είναι ένα σύνολο ανθρώπων που χαρακτηρίζονται από το όμαιμον, (κοινή καταγωγή), το ομόθρησκον (ίδια θρησκεία), το ομόγλωσσον (ίδια γλώσσα),  και το ομότροπον (ίδια ήθη και έθιμα). Βασικά, είναι μία οντότητα με ίδιους τρόπους επικοινωνίας.

Σύμφωνα λοιπόν με τον Ηρόδοτα, αλλά και με τους επιστήμονες της Γερμανικής Σχολής,  ως χαρακτηριστικά του έθνους προσδιορίζονται η κοινή καταγωγή, η γλώσσα και οι κοινές παραδόσεις, πράγμα που ισχύει απολύτως για έθνη όπως οι Έλληνες, οι Γερμανοί, οι Σέρβοι, κ.α.

Όμως, απ’ την άλλη μεριά, οι Αμερικανοί, οι Ρώσοι, οι Ελβετοί, οι Καναδοί κ.ά., αυτοχαρακτηρίζονται ως έθνη, χωρίς να διαθέτουν πλήρως τα χαρακτηριστικά ενός έθνους σύμφωνα με τον Ηρόδοτο ή την Γερμανική Σχολή γενικότερα. Π.χ. διαφέρουν στη γλώσσα όπως οι Ελβετοί ή δεν έχουν κοινή παράδοση όπως οι Αμερικανοί ή οι Καναδοί. Γι’ αυτό, άλλοι επιστήμονες, αυτοί της Γαλλικής Σχολής, υποστηρίζουν ότι κύριο προσδιοριστικό στοιχείο του έθνους είναι η συνείδηση κοινότητας, η συνείδηση των ίδιων των ανθρώπων ότι αποτελούν εθνικό σύνολο, εθνική κοινότητα, και είναι κοινός ο τρόπος που αυτοπροσδιορίζονται.

Όμως, αν συγκρίνουμε τον βαθμό στον οποίο αισθάνοται περισσότερο σαν ενιάιο έθνος, είναι ολοφάνερο ότι οι Αμερικανοί π.χ. ή οι Ρώσοι έχουν περισσότερο πατριωτισμό και εθνική συνείδηση απ’ ότι οι Καναδοί, γιατί; Ίσως θα πρέπει να πάρουμε τα πράγματα απ’ την αρχή, για το πως δημιουργήθηκαν αυτά τα έθνη. Ας πάρουμε για παράδειγμα τον Καναδά και τις Η.Π.Α.: σε αντίθεση με τον Καναδά που του χαρίστηκε η ανεξαρτησία, οι Αμερικανοί πολέμησαν γι’ αυτήν. Ύστερα είχαν και εμφύλιο πόλεμο. Ο πόλεμος της ανεξαρτησίας τους από τη Βρετανική Αυτοκρατορία, και ύστερα ο εμφύλιος πόλεμος, τους αυτοπροσδιόρισε και τους σφυρηλάτησε ως εθνική κοινότητα με κοινές αξίες, κοινό σκοπό και κοινό όραμα. Οι Έλληνες πάλι, πολέμησαν κι αυτοί για την ανεξαρτησία τους από τους Οθωμανούς, πέρασαν κι αυτοί εμφύλιο πόλεμο, και συνεχώς έχουν διεξάγει πολέμους και κοινωνικούς αγώνες από την αρχαιότητα.

Εκεί που θέλω να καταλήξω είναι ότι όπως φαίνεται, εκτός από τα χαρακτηριστικά προσδιορισμού εθνικής συνείδησης ή ταυτότητας όπως αυτά ορίζονται από τον Ηρώδοτο, την Γερμανική ή την Γαλλική σχολή, είναι τελικά και οι κοινοί αγώνες, είτε αυτοί είναι αγώνες ανεξαρτησίας από ξένο έθνος, είτε αγώνες κοινωνικοί όπως π.χ. η Γαλλική επανάσταση ή πολιτικοί όπως οι εμφύλιοι πόλεμοι, ή οι επαναστάσεις κατά κάποιου καθεστώτος, π.χ. κατά της Χούντας στην Ελλάδα το 1974.

Τελικά, οι αγώνες που δίνει μια ομάδα ανθρώπων όπου πολλές φορές χρειάζεται να δώσεις την ίδια σου τη ζωή, αυτό κατά τη γνώμη μου αποτελεί από τα δυνατότερα κίνητρα για την διαμόρφωση εθνικής συνείδησης και ταυτότητας. Και διερωτώμαι, οι Καναδοί, ποιόν αγώνα ανεξαρτησίας ή ποιούς κοινωνικούς αγώνες έχουν δώσει; Και αν πολέμισαν εναντίων των Η.Π.Α. το 1812 και έκαψαν τον Λευκό Οίκο όπως υπερήφανα καυχόνται, το έκαναν ως Καναδοί ή ως Βρετανοί άποικοι; Το ίδιο ισχύει και για την συμμετοχή τους στους παγκοσμίους πολέμους. Και ερχόμαστε στην σύγχρονη εποχή της πολυπολιτισμικότητας του Καναδά: ποιος αισθάνεται Καναδός και γιατί; Τί τους ενώνει και τους προσδιορίζει ως Καναδούς; Οι γαλλόφωνοι του Καναδά, πόσο «Καναδοί» αισθάνονται; Κάθε τόσο ζητούν να κάνουν δημοψήφισμα για να αποσχιστούν. Κι αν συμφωνήσουμε ότι αποτελούν έθνος σύμφωνα με τα κριτήρια της Γαλλικής Σχολής, σε περίπτωση πολέμου, π.χ. κάποιας υποτιθέμενης εισβολής από ξένο κράτος, ποιός θα πολεμήσει για τον Καναδά; Θα ενωθούν οι κάτοικοί του ως μια γροθιά ή θα σκορπιστούν και θα φύγουν ο καθένας στην δικιά του «πατρίδα»; Όταν δεν έχεις πολεμήσει για εθνικά ή κοινωνικά ιδανικά ως μια ενιάια οντότητα, τι σε ενώνει; Όταν κάποια πράγματα σου χαρίζονται και δεν τα αποκτάς με αγώνα, πόσο θα τα εκτιμίσεις; Ποιό λοιπόν το μέλλον του Καναδά; Αν έρθουν δύσκολοι καιροί, όπως μια εισβολή, ή κοινωνικές αναταράξεις, θα μπορέσει να επιβιώσει ή θα διασπαστεί; Για να επιβιώσει, θα χρειαστεί να δημιουργήσει μια δυνατή εθνική ταθτότητα. Θα μπορέσει να το καταφέρει αυτό στους κατοίκους του που ο καθένας τους έχει διαφορετική εθνικότητα και πολιτισμό;