Home Editorials Erga Omnes

Erga Omnes

86

 του Γεωργίου Δρίβα

Erga omnes, Alea jacta est, Mea culpa, O tempora o mores. Σίγουρα όποιον όρο και να εφαρμόσουμε, η Λατινική γλώσσα βρίθει από φράσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μέσο ωραιοποίησης του λόγου. Έτσι λοιπόν κι ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε να χρησιμοποιήσει τον όρο Erga omnes στο διάγγελμά του στις 12/6/2018 αναφορικά με την συμφωνία για το όνομα της FYROM το οποίο αλλάζει σε «Βόρεια Μακεδονία» κατόπιν φυσικά πραγματοποίησης προαπαιτούμενων από τους γείτονες. Νομικά Erga omnes σημαίνει «έναντι πάντων». Αυτό υπογραμμίζει πως κανονικά ο όρος «Βόρεια Μακεδονία» θα πρέπει να εφαρμόζεται και στην γλώσσα και στην ιθαγένεια. Δηλαδή «Βορειομακεδονική» θα έπρεπε να ονομάζεται και η γλώσσα και η ιθαγένεια των κατοίκων της FYROM από εφαρμογής αυτής της ονομασίας/συμφωνίας. Φυσικά κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Η ιθαγένεια και η γλώσσα σύμφωνα με το άρθρο 7 της συμφωνίας, ασχέτως με την εκατέρωθεν αντίληψη των δύο χωρών ως προς τον όρο, θα είναι «μακεδονικές» και τα αρκτικόλεξα MKD θα παραμείνουν για όλους τους άλλους σκοπούς όπως επισήμως αποδόθηκαν από τον Διεθνή Οργανισμό τυποποίησης. Δηλαδή όχι μόνο erga omnes δεν είναι, αλλά τελείως επιλεκτική η χρήση του όρου.

Προφανώς του πρωθυπουργού του διαφεύγει ότι αυτό οδεύει ολοταχώς στην δημιουργία αρνητικού δεδικασμένου ως προς την προσφώνηση των κατοίκων και της γλώσσας. Μερικά παραδείγματα του τι εννοώ αποτελούν τα παρακάτω:

1) Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ): Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, από εγκαθιδρύσεως της ανεξαρτησίας το 1776 ως πατριδονυμικό χρησιμοποιείται το «Αμερικανός». Ασχέτως αν η πραγματικότητα ορίζει ότι ως Αμερικανός θεωρείται ο κάτοικος της Αμερικάνικης ηπείρου, δηλαδή όλοι από Καναδά έως και Αργεντινή –  Χιλή, το πρώτο που έρχεται στο μυαλό ακούγοντας τη λέξη «Αμερικανός» είναι ο κάτοικος των ΗΠΑ. Λίγοι είναι αυτοί που θα το συνδέσουν με τον κάτοικο της ηπείρου και τα τελευταία 200 και πλέον χρόνια ο όρος «Αμερικανός» έχει παραδοθεί πλήρως στην περιγραφή του κατοίκου των ΗΠΑ.

2) Δημοκρατία της Κίνας και Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας: Όπως διαβάζετε. Σε περίπτωση που διαφεύγει από πολλούς υπάρχουν δύο Κίνες στον πλανήτη. Η νήσος Ταϊβάν έχει σαν επίσημη ονομασία το «Δημοκρατία της Κίνας» ενώ η Κίνα που όλοι γνωρίζουμε είναι η «Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας». Το 1949 η κυβέρνηση της Κίνας, φοβούμενη την επέλαση των Κομμουνιστών του Μάο Τσε Τουνγκ, κατέφυγε στην Ταϊβάν και εγκαθίδρυσε εκεί την επικράτειά της. Μάλιστα η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (ΛΔΚ) μόλις το 1971 έγινε δεκτή στον ΟΗΕ σαν ανεξάρτητη χώρα, ενώ έως τότε η κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Κίνας που βρισκόταν στην Ταϊβάν εκπροσωπούσε ακόμα και την ΛΔΚ στον οργανισμό. Ως «Κινέζοι» ωστόσο θεωρούνται και ονομάζονται οι κάτοικοι και των δύο χωρών και οι σχέσεις μεταξύ τους έχουν αμβλυνθεί ιδιαίτερα καθότι ήδη από το 1949 η ΛΔΚ διεκδικεί σαν κομμάτι της επικράτειάς της την Ταϊβάν. Στην λαϊκή παράδοση όμως ως Κινέζος αυτή τη στιγμή θεωρείται μόνο ο κάτοικος της ΛΔΚ κι όχι ο κάτοικος της Ταϊβάν.

3) Δημοκρατία του Κονγκό και Λαοκρατική Δημοκρατία του Κονγκό: Στην Αφρική αυτή τη στιγμή υπάρχουν δύο κράτη με την ονομασία «Κονγκό». Αυτές είναι η Δημοκρατία του Κονγκό και η Λαοκρατική Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΤΚ). Η Λαοκρατική Δημοκρατία του Κονγκό είναι η χώρα που μεταξύ 1971-1997 ήταν γνωστή σαν Δημοκρατία του Ζαΐρ. Παρόλα αυτά η χρήση του όρου «Κονγκολέζος» περιγράφει τους κατοίκους και των δύο χωρών, με τους κατοίκους της ΛΔΤΚ να κερδίζουν έδαφος έναντι της Δημοκρατίας του Κονγκό. Στον κόσμο επίσης έχει επικρατήσει η άποψη πως υπάρχει μόνο ένα Κονγκό, η ΛΔΤΚ και ο όρος γενικά έχει συνδεθεί μόνο με τους κατοίκους της ΛΔΤΚ.

Θα μπορούσα να δώσω παραπάνω παραδείγματα ωστόσο το διαταύτα είναι ένα και ξεκάθαρο που δίδεται με αυτά τα τρία παραδείγματα. Το πατριδονυμικό που εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση στην πάροδο των ετών εσφαλμένα εφαρμόζεται έναντι ενός και συγκεκριμένου κράτους σε βάρος του άλλου. Παρόλο που η Μακεδονία εντός Ελλάδος δεν είναι κράτος, η ονομασία Μακεδόνας σε περίπτωση που εφαρμοστεί το «μακεδονική/μακεδονικός» για να περιγράψει τη γλώσσα και τους κατοίκους της FYROM, αυτό θα οδηγήσει βραχυπρόθεσμα στην καθολική εφαρμογή του όρου μόνο για τους κατοίκους της Σλαβικής αυτής χώρας. Συνεπώς η συμφωνία που υπέγραψε ο πρωθυπουργός στις Πρέσπες τις προηγούμενες ημέρες, το μόνο που καταφέρνει είναι να κατοχυρώνει την δημιουργία ψευδών εντυπώσεων που αργά ή γρήγορα το μόνο που θα κάνουν είναι να οδηγήσουν την Ελλάδα ουσιαστικά στην παραίτηση από την πολιτιστική κληρονομιά που περικλείει ο όρος «Μακεδονία» με ό,τι αυτό συνεπάγεται.