Home Community News Λάζος Ιωαννίδης – Ο λυράρης του Πόντου μας καταθέτει εαυτόν

Λάζος Ιωαννίδης – Ο λυράρης του Πόντου μας καταθέτει εαυτόν

1030

Γράφει ο Δημήτρης Βοχαϊτης

Πρωτόπιασε τη λύρα στα δεκαπέντε του χρόνια. Το όνειρο του ήταν να γίνει ποδοσφαιριστής.
Ο έρωτας του, όμως, για τη λύρα του Πόντου, τον κατέστησε ως έναν από τους πιο κορυφαίους στο είδος του.
Αναζητητής της μουσικής και της σχέσης της, με το Είναι του.

Τι σε κέρδισε στη μουσική;
Μεγάλωσα σε ένα χωριό που το 70% είναι Πόντιοι και που ακόμα μέχρι και σήμερα τηρούνται οι παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα όσο γίνεται με τον παραδοσιακότερο τρόπο. Δηλαδή, μεγάλωσα παρατηρώντας γάμους να γίνονται παραδοσιακά. Μεγάλωσα βλέποντας να στήνονται γλέντια μέσα σε ένα σπίτι ή στο καφενείο του χωριού. Ήμουνα χορευτής ποντιακών χορών στον Πολιτιστικό Σύλλογο του χωριού μου. Μέχρι που κάποια στιγμή ανησύχησα με τον ήχο της λύρας. Έμαθα βηματισμούς αλλά μετά πήγαινα να τον βρω γιατί ήθελα να ακούω την λύρα του. Μέχρι που κάποια στιγμή είπα ότι θέλω να δοκιμάσω κι εγώ να παίξω. Από μόνος μου. Σαν παιδί. Έτσι, σαν ένα παιχνίδι. Και μετά θέλησα να προσπαθήσω να μάθω. Αυτή ήταν η πρώτη μου επαφή.
Τι σε κέντρισε στο λυράρισμα αυτού του ανθρώπου;
Κοίταξε, δεν ξέρω. Δεν είχα τη γνώση. Ήταν απλά, αν θέλεις, το DNA, το βίωμα. Η ψυχή! Κι όταν μεγαλώνεις σε ένα τέτοιο περιβάλλον, πρόσθεσε το βίωμα και το ταλέντο. Είναι αυτό το «κλικ» που θα γίνει. Επίσης, με εντυπωσίασε ο ήχος της λύρας κι έλεγα τότε «Πως γίνετε ένα οργανάκι τόσο δα και να βγάζει αυτόν τον πλούσιο ήχο;». Δεν μου φαινότανε «φτωχό» το άκουσμα. Αυτά θυμάμαι τώρα μιας και που με ρωτάς.
Ξεκινάς και ωδείο. Αριστεύεις σε όλα τα μαθήματα. Τι ήταν, όμως, αυτό που σε μάγεψε όταν έπιασες τη λύρα και τράβηξες την πρώτη δοξαριά σου.
Φαντάσου ένα 15χρονο παιδί που είχε πάθος με το ποδόσφαιρο. Αυτό το παιδί τότε ξεκίνησε μουσική. Πολύ μεγάλο όταν σήμερα τα παιδιά ξεκινάνε να μαθαίνουν ένα μουσικό όργανο από επτά χρονών. Είναι και περίεργη αυτή η ηλικία γιατί αρχίζεις και διαμορφώνεις τον κόσμο σου. Όταν πήρα τη λύρα σε ένα διάλειμμα της πρόβας, έπιασα τη λύρα σαν να ήξερα να παίζω. Εάν κάποιος με τραβούσε φωτογραφία τότε θα έλεγε «Εσύ ήξερες να παίζεις τότε!!!». Θυμάμαι, επίσης, πως είχα παράγει τον πρώτο μου ήχο με το δοξάρι στη λύρα. Θυμάμαι πως ήταν άλλο πράγμα. Το ένιωσα. Γιατί είναι άλλο πράγμα να ακούω τον ήχο και άλλο πράγμα να νιώθω τον ήχο.
Έχεις κοντά τριάντα χρόνια μουσικής εμπειρίας. Τι σε μάγεψε στη μουσική και τι σε μάγεψε στον παραδοσιακό μουσικό Λόγο;
Πρώτος μου δάσκαλος ήταν ένας άνθρωπος ο οποίος ήξερε λύρα αλλά δεν ήξερε μουσική. Μέσα σε δύο μήνες είχα καταλάβει και τι έπρεπε να διορθώσω. Κάποια στιγμή αυτός ο άνθρωπος είπε στον πατέρα μου, «Ό,τι ήξερα και δεν ήξερα, του τα έδειξα. Από εκεί και πέρα δεν έχω κάτι άλλο να του δείξω. Το παιδί έχει ταλέντο. Σε λίγο καιρό θα μας δείχνει ο Λάζος». Αυτά είπε και έφυγε. Ο καιρός περνούσε. Στο σχολείο συμμετείχα στις γιορτές στις οποίες έπαιζα, ώσπου μία ημέρα ο καθηγητής της μουσικής, και αυτός, μου είπε: «Πρέπει να ασχοληθείς με τη μουσική σοβαρά». Αυτό ήταν το έναυσμα να γραφτώ στο ωδείο και να ξεκινήσω μουσική ανοίγοντας το μυαλό και την αντίληψη μου. Τελικά το έκανα μέρος της ζωής μου. Και για να επιστρέψω στο ερώτημα σου, εκεί είναι που κατάλαβα πως η μουσική είναι μία Τέχνη που δεν τελειώνει ποτέ. Ακόμα και σήμερα είμαι μαθητής.
Και πότε είπες ότι η μουσική θα γίνει η ζωή σου;
Στο πρώτο μάθημα που πήγα στο ωδείο.
Εξήγησε μου, όμως, σε παρακαλώ πια είναι η σχέση της δυτικής μουσικής και της ποντιακής παραδοσιακής μουσικής;
Η ελληνική παραδοσιακή μουσική και ειδικότερα ό,τι έχει σχέση με Βυζάντιο δεν έχει καμία σχέση με το συγκερασμένο, τη δυτικό μουσικό σύστημα και τη δυτική μουσική γιατί οι αποστάσεις και οι αξίες είναι διαφορετικές.
Η μουσική έχει σύνορα;
Όχι. Η μουσική Τέχνη δεν έχει σύνορα. Ταξιδεύει και ιδιαίτερα με την εξέλιξη της τεχνολογίας μας δίνει τεράστιες δυνατότητες να αντιληφθούμε άλλους μουσικούς κόσμους ανά τον κόσμο. Το ότι, δηλαδή, μπορώ να αντιληφθώ την κουλτούρα ενός λαού στη ανατολή κι ας ζω εδώ είναι ένα τεράστιο θέμα.
Τι χαρακτηρίζει την ποντιακή μουσική; Είναι μόνο ο «πολεμικός» της ήχος; Ρωτάω γιατί όταν ακούω ποντιακή μουσική, ομολογώ πως η αδρεναλίνη μου ανεβαίνει.
Η ποντιακή μουσική έχει δύο συναισθήματα. Το ένα είναι αυτό που είπες. Η ενέργεια, η δυναμικότητα, το πάθος και η αδρεναλίνη στα ύψη. Αλλά ταυτόχρονα, μπορεί να είναι ευαίσθητη. Να σε συγκινήσει και να σε παρασύρει σε μία άλλη ψυχολογία.
Από την άλλη, κουβαλάει μία ιστορία πόνου πίσω της. Μιλάμε για έναν λαό που ξεριζώθηκε. Μιλάμε για προσφυγιά. Για έναν κόσμο που έγινε πρόσφυγας χωρίς πατρίδα. Φαντάσου πως ο Πόντος, γεωγραφικά κατείχε μία έκταση μεγαλύτερη από την Ευρώπη.
Άρα μιλάμε για τεράστιες μουσικές διαφορές σε όλη αυτήν την γεωγραφική περιοχή.
Έτσι ακριβώς. Όπως, και στην ελληνική επικράτεια. Άλλη μουσική θα ακούσεις στην Ήπειρο, άλλες στις νησιωτικά διαμερίσματα, άλλη στη Θράκη, άλλη στην Κρήτη. Έτσι και στον Πόντο. Φαντάσου δε, πως η Τραπεζούντα είχε και δική της συμφωνική ορχήστρα με λύρες.
Τη λύρα την απαντάμε σε όλο τον κόσμο.
Ναι, γιατί όταν αυτοί οι άνθρωποι έφυγαν από τους τόπους τους και πήγανε στη Ρωσία, την Αμερικανική ήπειρο, Ευρώπη και Ελλάδα βεβαίως, η λύρα είναι αυτή που κράτησε ζωντανή την ιστορία, την παράδοση, τον λόγο. Γιατί με αρωγό τη λύρα γραφτήκανε τραγούδια που εξιστορούνται τα πάντα.
Αυτά είναι που ξέρω ή/και έχω μάθει ψάχνοντας εγώ, ως καλλιτέχνης. έχω μάθει για το τι είναι ακριβώς η ποντιακή μουσική. Χαρακτηρίζοντας την «πολεμική», όπως, είπες, και ταυτόχρονα ευαίσθητη.
Θα μείνω σε μία λέξη που είπες νωρίτερα. «Μετανάστης». Εσύ στα 40 σου χρόνια μεταναστεύεις, ή μετοικείς, εάν θέλεις, στον Καναδά. Πως νιώθεις που ήρθες εδώ;
Γεννήθηκα στη Γερμανία. Εμένα οι λόγοι που βρίσκομαι εδώ είναι τελείως διαφορετικοί από αυτούς των προγόνων μας. Αλλά ήρθα εδώ γιατί αυτά που θέλω να κάνω σαν μουσικός θα έπρεπε να φύγω από την Ελλάδα και να έρθω προς τα εδώ. Γιατί εδώ υπάρχουν προδιαγραφές μίας άλλης εξέλιξης.
Ναι. Αυτό φάνηκε όταν έπαιξες σε ένα από τα ιστορικά μουσικά μαγαζιά της βορείου Αμερικής. Στο Jazz Bistro. Και είναι ένα μαγαζί το οποίο δεν έχει χαμηλό επίπεδο μουσικών ακουσμάτων και επιρροών.
Ήταν συγκινητικό γιατί ήταν πρώτη εμφάνιση μου σε έναν χώρο που δεν έχει καμία σχέση με αυτά τα μουσικά ακούσματα. Η αλήθεια είναι πως υπάρχει κοινό που έρχεται να ακούσει και όχι για να δει. Μάλιστα, αυτό ήταν ένα από αυτά που συζητούσα και με τον Κώστα Ματζαφλέρη. Και επιμένω επ’ αυτού γιατί τις περισσότερες φορές υπάρχει κοινό που πάει να δει μουσική και όχι να ακούσει μουσική. Καταλαβαίνω πως η εικόνα κυριαρχεί επί του αισθήματος της ακοής. Μας έδιναν συγχαρητήρια άνθρωποι που δεν έχουν σχέση με αυτούς τους μουσικούς δρόμους και μας έδιναν συγχαρητήρια για αυτά που άκουσαν. Και λέω «μας» γιατί έδιναν συγχαρητήρια σε όλους τους μουσικούς γιατί όλοι μας συμβάλλαμε με τον τρόπο μας.
Δεν περίμενα, για να είμαι ειλικρινής, τέτοια ανταπόκριση. Δεν περίμενα πως όλη η ιδέα του προγράμματος, «Ένας αρχαίος ήχος για έναν καινούριο κόσμο», με μία μπάντα δυτική και μία λύρα στα χέρια θα υπήρχε τόσος κόσμος από κάτω. Και οι οποίοι ήρθαν με μία ψυχολογία περιέργειας, ίσως και με μια ερωτηματική και αρνητική διάθεση, γιατί δεν ξέρανε τι θα παρακολουθούσαν. Αυτός ο κόσμος είναι που μου απέβαλλε το άγχος μου μέσα στα τρία πρώτα λεπτά.
Ετοιμάζεται και άλλη συναυλία.
Ναι, ετοιμάζουμε μία διαφορετική συναυλία. Μία μουσική παράσταση που θα κινείται σε άλλους μουσικούς χώρους και διαστάσεις. Με τον Κώστα Ματζαφλέρη δουλεύουμε ένα πρόγραμμα το οποίο έχει εντυπωσιάσει και εμάς τους ίδιους. Θα γίνει, όμως, στο “The Forth”.
Γιατί; Ακυρώθηκε η ο προηγούμενος χώρος;
Ναι. Ξαφνικά με κάλεσε η υπεύθυνη του Jazz Bistro και μου ανακοίνωσε με τον χείριστο, τον αγενέστερο και χωρίς εξηγήσεις τρόπο πως η συναυλία ακυρώνεται. Τα εισιτήρια, μάλιστα, είχαν προπωληθεί ένα μήνα νωρίτερα και ήθελε πολύς κόσμος να έρθει. Δεν πειράζει, όμως. Πάμε εκεί που ο κόσμος θα χωρέσει και θα μπορέσει να κινηθεί και να εκφραστεί καλύτερα.
Τελικά, Λάζο Ιωαννίδη, τι είναι για εσένα;
Είναι τρόπος ζωής. Είναι αναπνοή και οξυγόνο. Θα σου απαντήσω, όμως, με ένα ερώτημα και θα αντιληφθείς πως την έχω εγώ τη μουσική στο μυαλό μου. Θα απαντήσω με ένα ρητορικό ερώτημα. Πως θα ήταν ο πλανήτης μας χωρίς μία ώρα μουσική; Να μην παιχθεί μία νότα πουθενά. (Γελάμε και οι δύο)
Πως αντιλαμβάνεσαι την έννοια της αρμονίας εσύ μέσω της μουσικής;
Αρμονία σημαίνει συνύπαρξη με θετικό αποτέλεσμα. Είτε είναι νότες, είτε είναι άνθρωποι, είτε διαφορετικοί όροι.
Πιο ήταν το μεγαλύτερο ερώτημα που σε κέντρισε στη μουσική;
(Χαμογέλασε…) Το ερώτημα ήταν πως γίνεται επτά νότες να έχουν άπειρους τρόπους έκφρασης και δημιουργίας διαφορετικής μουσικής. Να έχει, εάν θέλεις, την ταυτότητα του και λόγω τον λόγω ύπαρξης του.
Πως και έπαιξες στο Jazz Bistro μετά την κατακόρυφη πορεία που είχες και στην Ελλάδα και την Ευρώπη –συμπεριλαμβάνω και την Eurovision – παρότι δεν είμαι φανατικός της Eurovision…
Ούτε κι εγώ ήμουν!!! (Γέλια ξανά)
Γιατί δεν ήσουν, αλήθεια;
Κοίτα, πάντα παρακολουθούσα τον διαγωνισμό. Είτε γιατί υπήρχε ελληνική συμμετοχή, είτε και για να μάθω πιο κομμάτι ξεχωρίζει. Ήθελα να ξέρω πιο μουσικό κομμάτι επικρατούσε λόγω ημερών. Πιο θα ήταν επίκαιρο. Παρακολουθούσα για να ξέρω ποιες είναι οι μουσικές προτάσεις των κρατών. Μέχρι εκεί. Έχει και αυτός ο διαγωνισμός την αιτία ύπαρξης του. Δεν με ενδιέφερε τι γίνεται παρασκηνιακά. Κάθε δρώμενο έχει το κοινό του.
Πως ήρθες Τορόντο;
Το πρόσωπο κλειδί, που είναι ορόσημο στη ζωή μου πλέον, και έγινε η αιτία να έρθω είναι ο Pavlo. O Παύλος Σιμτικίδης. Ένας άνθρωπος που κάνει καριέρα σε όλο τον κόσμο. Ένας Έλληνας που έχει γεννηθεί στο Τορόντο και είναι ποντιακής καταγωγής. Πριν από τρία χρόνια κάναμε μία συνεργασία σε μία παραγωγή που έκανε στον τόπο καταγωγής του, την Καστοριά, καταγράφοντας την πορεία σε ένα τηλεοπτικό γύρισμα επειδή ήξερε τον ήχο μου. Ήθελε μάλιστα να παίξω μαζί του ένα τραγούδι του ως guest. Η ιδέα μου άρεσε και θέλησα να βρεθούμε από κοντά. Στη συνάντηση μας του έδειξα κι εγώ ένα DVD με μία παραγωγή που είχα κάνει το 2010. Το «Μία λύρα για όλους τους λαούς», στο θέατρο Γης στη Θεσσαλονίκη, με 26 μουσικούς από την Ελλάδα, το Ισραήλ, την Τουρκία και την Σερβία.
Πως του φάνηκε;
Το λάτρεψε. Μου είπε μάλιστα «Αυτό πρέπει να το δει όλος ο κόσμος». Έτσι ξεκίνησε και ουσιαστικότερα η συνεργασία μας. Μου ζήτησε να συμμετάσχω μαζί του σε συναυλίες που είχε στον Καναδά και τις ΗΠΑ. Είχε υπάρξει και μία πρόταση από τον Σύλλογο Ποντίων, εδώ στο Τορόντο, η οποία δρομολογήθηκε μετά τη συνεργασία μου με τον Pavlo.
Λάζο, θα σου ζητήσω να μου απαντήσεις οχτώ λέξεις. Οχτώ λέξεις με τις οποίες θα προσπαθήσω να ψυχογραφήσουμε τον Λάζο Ιωαννίδη.
Ζωή
Είναι ίσως το πλέον μεγαλειώδες θαύμα.
Φως
Το φως είναι οτιδήποτε θετικό, ευχάριστο και χαρούμενο.
Αγάπη
Παρεξηγημένη έννοια. Γιατί είναι τόσο απλή η έννοια της που στην εποχή μας έχει ξεφτίσει. Αλλά ίσως το δυνατότερο συναίσθημα να ανασυγκροτηθεί ένας άνθρωπος και να νιώσει υπαρκτός.
Πίστη
Η έννοια που θα μπορούσε να ερμηνευθεί από τον κάθε άνθρωπο διαφορετικά. Παρότι κάθε ανθρώπινη απάντηση θα είναι ξεχωριστεί, όλες οι απαντήσεις έχουν έναν κοινό παρονομαστή. Για εμένα είναι η ελπίδα και το στήριγμα σε κάτι που δεν ξέρεις τι είναι, που είναι και πως είναι. Είτε είναι που εναποθέτεις στον Θεό, είτε ως έννοια εμπιστοσύνης, είτε ως έννοια ότι πιστεύω στον εαυτό μου.
Κουράγιο
Κάτι το οποίο θα πρέπει να έχει ο κάθε άνθρωπος σε υψηλό βαθμό. Ξέρουμε πως ο κάθε άνθρωπος δεν ξέρει τις αντοχές, ή το τι μπορεί να ξέρει τι μπορεί να αντέξει και να ξεπεράσει. Αλλά είναι ένα βασικό συστατικό που είναι σημαντικό.
Πόνος
Ψυχικός και σωματικός. Ο σωματικός πολλές φορές έχει ημερομηνία λήξεως. Ο ψυχικός μπορεί να μην έχει. Αναλόγως από πού προέρχεται και που κατοικεί.
Πατρίδα
Αξία που ως Έλληνας νιώθω ότι είμαστε ο λαός που έχει δώσει την ακριβή έννοια που της αρμόζει.
Λύρα
Έρωτας.