Home Greek News ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΕΛΑΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΡΑΒΑΚΙ

ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΕΛΑΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΡΑΒΑΚΙ

3258

Το έθιμο του χριστουγεννιάτικου δέντρου είναι ελληνικότατο, όπως και το καραβάκι που εμφανίστηκε στο Βυζάντιο και εδραιώθηκε λίγο μετά την τουρκοκρατία. Όταν κατά την περίοδο των Χριστουγέννων οι ναυτικοί γύριζαν σπίτια τους για τις γιορτές, οι νοικοκυρές στόλιζαν ένα καραβάκι.

  Ο πρόγονος του χριστουγεννιάτικου δέντρου στην αρχαία Ελλάδα δεν ήταν έλατο, ούτε κυπαρίσσι αλλά ένα κλαδί ελιάς. Μπορεί να σας ακούγεται ξένο, είναι όμως αλήθεια. Το συγκεκριμένο κλαδί ονομαζόταν Ειρεσιώνη και σχετίζεται με το Θησέα, την Κρήτη και την αρχαία Αθήνα. Τα παιδιά έλεγαν τις “καλένδες”, τα κάλαντα με την Ειρεσιώνη στα χέρια. Επίσης, λίγοι γνωρίζουν ότι τα σημερινά κάλαντα σχετίζονται με τον ύμνο που έψαλλαν τα παιδιά στην αρχαιότητα κατά τα “Πυανέψια” περιφέροντας την ειρεσιώνη.

  Η λέξη “ειρεσιώνη” προέρχεται από τη λέξη είρος (‘εριον=μαλλί). Σύμφωνα με πολλές αναφορές σε αρχαία κείμενα, ήταν κλάδος ελιάς ή αγριελιάς στολισμένος με γιρλάντες από μαλλί λευκό ή κόκκινο και έφερε κρεμασμένα τους πρώτους φθινοπωρινούς καρπούς. Η ειρεσιώνη περιφερόταν στους δρόμους από παιδιά που έψαλλαν τις “καλένδες” – τα κάλαντα – από σπίτι σε σπίτι παίρνοντας φιλοδωρήματα από το νοικοκύρη ή την κυρά. Όταν τα παιδιά έφταναν στα δικά τους σπίτια, ιδίως στα αγροτικά, κατά τον Αριστοφάνη, κρεμούσαν την ειρεσιώνη πάνω από την εξώπορτά τους, όπου έμενε μέχρι την ίδια μέρα του επόμενου χρόνου, οπότε, αφού τοποθετούσαν τη νέα, κατέβαζαν την παλιά και την έκαιγα. Ένας νεαρός περιέχυνε την ειρεσιώνη με κρασί από έναν τελετουργικό αμφορέα και την κρεμούσε στην πύλη του ναού του Απόλλωνα.

  Το θεοκρατικό καθεστώς του Βυζαντίου καταδίκασε το έθιμο ως ειδωλολατρικό και απαγόρευσε την τέλεσή του. Ωστόσο, οι Έλληνες που ταξίδευαν πολύ, το μετέδωσαν στους Βόρειους λαούς, οι οποίοι λόγω έλλειψης ελαιοδέντρων στόλιζαν κλαδιά από τα δέντρα που φύονταν στις περιοχές τους, όπως είναι τα έλατα.

  Αιώνες αργότερα το έθιμο επανεισήχθη στην Ελλάδα από τους Βαυαρούς που συνόδεψαν τον Όθωνα στην Ελλάδα ως δικό τους χριστουγεννιάτικο έθιμο. Κάπως έτσι, πραγματοποιήθηκε η μετάβαση από την αρχαία ελληνική Ειρεσιώνη της ελιάς, στο έλατο της σύγχρονης εποχής που στολίστηκε το 1833 από τον Όθωνα και νίκησε κατά κράτος το… καραβάκι που είχε στο μεταξύ επικρατήσει ως έθιμο το οποίο ταίριαζε στη ναυτική Ελλάδα.

  Οι Έλληνες που στην ιστορική μνήμη τους είχαν την ειρεσιώνη, υιοθέτησαν – όπως πάντα συμβαίνει  πολύ γρήγορα το χριστουγεννιάτικο δέντρο με το έλατο. Σε αρκετά μέρη της Ελλάδας συνηθίζεται ακόμα το έθιμο τα Χριστούγεννα να πηγαίνουν σε σπίτια κρατώντας ένα κλαδί ελιάς.